کسب و کار نیوز- معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات درباره خسارت اختلال اینترنت به کسب و کارها گفت: این رقم بسته به شدت و نوع اختلال، بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان در روز تخمین زده میشود.
به گزارش کسب و کار نیوز به نقل از اتاق بازرگانی ایران، احسان چیتساز با اشاره به نبود آمار رسمی درباره خسارات ناشی از اختلال اینترنت در کشور اظهار داشت: در حال حاضر هیچ برآورد رسمی درباره کل خسارات اقتصادی ناشی از اختلال یا قطعی اینترنت وجود ندارد. با این حال، گزارشهای کارشناسی مستقل و برآوردهای پژوهشگران این معاونت نشان میدهد که هر روز اختلال اینترنتی میتواند زیان میلیاردی به اقتصاد دیجیتال کشور وارد کند.
به گفته وی، این برآورد بر پایه شاخصهایی مانند کاهش ترافیک ورودی و خروجی، افت فروش پلتفرمها، کاهش درآمد تبلیغات دیجیتال، آسیب به آموزش برخط و برهم خوردن زنجیره خدمات دیجیتال انجام شده است. چیتساز تاکید میکند: اگرچه این رقم بسته به شدت اختلال و نوع محدودیت متغیر است، اما بهطور متوسط روزانه بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان تخمین زده میشود. خسارتهای ناشی از اختلال و قطعی اینترنت در ایران، بیش از همه در دو حوزه تبلیغات دیجیتال و گردشگری آنلاین است.
وی توضیح داد: در اقتصاد دیجیتال امروز، بسیاری از کسبوکارها برای معرفی محصول، جذب مشتری و رشد برند، بهشدت به تبلیغات آنلاین وابستهاند. اما هنگامی که دسترسی کاربران به پلتفرمهای اصلی مختل میشود یا سرعت و کیفیت اتصال به حدی کاهش مییابد که تجربه کاربری بهشدت آسیب میبیند، نتیجهای جز کاهش بازدهی کمپینها، افزایش هزینههای تبلیغاتی و افت نرخ تبدیل به همراه نخواهد داشت.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات گفت: فراتر از اثرات فنی، باید به یک حقیقت بنیادین اشاره کرد؛ در فضای پُرتنش و نااطمینانی، کسی سفارش تبلیغ نمیدهد. کسبوکارها زمانی بودجه تبلیغاتی اختصاص میدهند که به آینده بازار امیدوار باشند و بتوانند رفتار مصرفکننده را پیشبینی کنند. اما در فضایی تیره که اختلالهای اینترنتی به یک قاعده تبدیل شدهاند، نه مخاطب وجود دارد، نه بستر مطمئن و نه اعتمادی برای برنامهریزی بلندمدت. در چنین شرایطی، تبلیغات بهجای یک سرمایهگذاری، به ریسکی برای سوخت سرمایه بدل میشود.
معاون وزارت ارتباطات میگوید: در حوزه گردشگری نیز، شرکتهای خدمات رزرو آنلاین که به زیرساختهای ارتباطی سریع و بدون مانع نیاز دارند، از این وضعیت بهشدت آسیب دیدهاند. کاهش اعتماد کاربران، اختلال در خدمات پرداخت و موقعیتیابی و بیثباتی در تعامل با مشتریان داخلی و خارجی، باعث شده تا بسیاری از آژانسهای خدمات مسافرتی و فعالان صنعت گردشگری ناچار شوند دامنه فعالیت خود را محدود یا حتی متوقف کنند.
چیتساز همچنین به آثار اختلال اینترنت بر صادرات خدمات دیجیتال اشاره کرده و میافزاید: شرکتهای نرمافزاری، فریلنسرها و ارائهدهندگان خدمات بینالمللی که با بازارهای جهانی در ارتباط بودند، به دلیل نبود دسترسی پایدار به ابزارها، ارتباطات آنلاین و پلتفرمهای تخصصی، بسیاری از قراردادهای خود را از دست دادهاند. استارتاپها، بهویژه آنهایی که در مراحل حساس جذب سرمایه یا توسعه بازار بودند، نیز تحت فشار مضاعف قرار گرفتهاند.
وی همچنین وضعیت آموزشهایی که بر بستر وب انجام میشوند را مورد توجه قرار داد و بیانداشت: آموزش آنلاین و خدمات دانشگاهی مجازی که پس از دوران کرونا رشد محسوسی را تجربه کرده بودند، در این شرایط ناپایدار تضعیف شدهاند. دانشجویان، اساتید و موسسات آموزشی با مشکلات مکرر اتصال، چالش تعامل زنده و کاهش انگیزه کاربران روبهرو هستند.
چیتساز در جمعبندی سخنان خود، بخشی از خسارات را ساختاری و روانی میداند و میگوید: در کنار آسیبهای مستقیم، بخش قابلتوجهی از خسارتها ناشی از پیامدهای روانی و ساختاری اختلال اینترنت است؛ از بیاعتمادی عمومی و اختلال در خدمات موقعیتیابی و نقشه گرفته تا فلج شدن سیستمهای وابسته به دادههای زنده، بهویژه در زمانهای حساس مانند تعطیلات گسترده، بحرانهای طبیعی یا مناسبتهای ملی.
این مقام مسئول با اذعان به اینکه به تبعات این اختلالات واقف است، تاکید میکند: ما هم تاکید داریم که در چنین شرایطی، زیانها صرفا به اعداد محدود نمیشوند؛ این صدمات زیرساخت اعتماد را تضعیف میکنند، سرمایه اجتماعی را تخریب میسازند و چرخهای نوآوری در کشور را کند میکنند.
در همین زمینه مدیرعامل پادرو تاکید دارد که بیش از ۹۰ درصد فروش کسبوکارهای کوچک فعال در این پلتفرم کاهش یافته و ضرری چند همتی به اقتصاد دیجیتال وارد شده است. پشوتن پورپزشک، نایبرئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، میگوید در نبود هرگونه زمانبندی مشخص برای رفع قطعی اینترنت، تنها در یک هفته بیش از ۲.۵ همت خسارت به بخش تجارت اجتماعی یا همان سوشال کامرس کشور وارد شده است.
او که مدیرعامل پلتفرم پادرو هم هست و خدمات مختلفی به کسبوکارهای کوچک و آنلاینشاپها ارائه میکند، از این وضعیت برآوردی هم دارد و میگوید این وضعیت باعث توقف عملی بیش از صد هزار فروشگاه آنلاین در پلتفرم پادرو و تهدید بیش از یک میلیون اشتغال در بستر اینستاگرام و کاهش شدید تابآوری کسبوکارهای خرد آنلاین شده است.
به گزارش زومیت، در حالی که قطعی و اختلال اینترنت بهزودی وارد دومین هفته خود میشود، همچنان هیچ مرجع رسمی زمان مشخصی برای برقراری اتصال پایدار اعلام نکرده است. نایبرئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی و مدیرعامل پلتفرم پادرو، در گفتوگو با زومیت تاکید میکند که «هیچکس پاسخ قطعی ندارد؛ حتی وزیر ارتباطات هم نمیداند چه زمانی اتصال به وضعیت عادی بازمیگردد و ما هم نتوانستیم به هیچ قطعیتی برسیم.»
به گفته پورپزشک، همین ابهام و نبود شفافیت، اصلیترین عامل فشار روانی و اقتصادی بر فعالان اکوسیستم دیجیتال است. او میگوید تاکنون جلسهای موثر با نمایندگان بخش خصوصی برگزار نشده و حتی اگر هم جلسهای تشکیل شود، «وقتی تصمیم و زمان مشخصی وجود ندارد، برگزاری جلسه کمکی به حل مساله نمیکند».
پورپزشک میگوید تنها جلسهای که از سوی وزارت ارتباطات برگزار شده، مربوط به پنجشنبه پیش از شروع قطعیها بوده و در آن هیچ هشداری درباره قطع اینترنت داده نشده است.
به گفته نایبرئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، در حال حاضر سرویس OTP بهصورت محدود و با سختگیری شدید برای کسبوکارها فعال شده است. او میگوید: OTP فقط برای ورود به سایتها با احتیاط باز شده و کوچکترین تخطی باعث قطع کامل شماره میشود. هر نوع استفادهای خارج از ورود، منجر به بسته شدن سرویس خواهد شد.
این محدودیتها بهویژه برای کسبوکارهای خرد، ضربهای جدی به دسترسیپذیری وارد کرده است. پورپزشک تاکید میکند که اگرچه زیرساخت فنی بسیاری از فروشگاهها آماده است، اما بدون امکان اطلاعرسانی، عملا فروش متوقف میشود.
مدیرعامل پادرو با اشاره به وضعیت فروشگاههای فعال در این پلتفرم میگوید: «در شرایط عادی امکان ارتباط با کاربران وجود دارد، اما اکنون همین ارتباط هم قطع شده است. فروشگاهها باز هستند، اما تراکنشهای روزانه آنها به عددی انگشتشمار رسیده.»
به گفته او، فروشندگان میتوانند وارد فروشگاه خود شوند، اما امکان اطلاعرسانی به مشتریان را ندارند و پایهایترین ابزار یعنی پیامک نیز از دسترس خارج شده است. همین مساله باعث شده دسترسیپذیری فروشگاهها عملا از بین برود و افت فروش به بیش از ۹۰ درصد برسد.
پورپزشک با مقایسه تابآوری پلتفرمهای بزرگ و فروشگاههای کوچک میگوید: «تابآوری مجموعهای مثل دیجیکالا ممکن است یک ماه باشد، اما یک فروشگاه خرد شاید فقط یک روز بتواند دوام بیاورد. بعد از چند روز عملا میمیرد.»
او هشدار میدهد که فاصله قطعیهای اینترنت در کشور در حال کمتر شدن است و کسبوکارها تازه از دوره قبلی اختلالها (پس از جنگ ۱۲ روزه) خارج شده بودند که دوباره با بحران جدید مواجه شدند. او اضافه میکند: حتی اگر اینترنت بهطور کامل وصل شود، بسیاری از فعالان خرد دیگر ریسک بازگشت به این بازار را نمیپذیرند چرا که نمیتوانند در این بازار تحمل لازم را داشته باشند.
نایبرئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی معتقد است تداوم این وضعیت به کاهش دائمی بازیگران اقتصاد دیجیتال منجر خواهد شد. او میگوید: «کسبوکارهای کوچک بهتدریج از مدار خارج میشوند و همانطور که گفتم دفعه بعد دیگر وارد این اکوسیستم نخواهند شد؛ حتی اگر اینترنت وصل شود.»
به گفته پورپزشک، بیش از ۱۰۰ هزار فروشگاه فعال در پادرو امروز تقریباً متوقف شدهاند و بیش از یک میلیون نفر در ایران بهطور مستقیم از طریق اینستاگرام امرار معاش میکنند؛ اکوسیستمی که در شرایط فعلی با مشکلات جدی مواجه است.
پورپزشک با اشاره به حجم تجارت اجتماعی در کشور میگوید: «حجم سالانه تجارت اجتماعی بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ همت است؛ یعنی ماهانه حدود ۱۰ همت. با توجه به یک هفته قطعی، تاکنون حداقل ۲.۵ همت خسارت فقط در بخش تجارت اجتماعی به اقتصاد دیجیتال کشور وارد شده است».
او در پایان تاکید میکند که در کنار اختلال زیرساختی، شرایط روانی جامعه و کاهش تمایل مردم به خرید نیز مزید بر علت شده و فشار مضاعفی بر کسبوکارهای آنلاین وارد کرده است.